Arguvandan

Uzlaşmacı Anayasa

Son günlerde yine anayasa tartışmaları başladı.

Gerekçe, darbe anayasası ile yaşamak istemiyoruz. Özgür bir sivil anayasa yapalım, söylemleri ile asıl yapmak istediklerini perdelemek istiyorlar.

Şu anda yürürlükte bulunan anayasamız, 7 Kasım 1982 tarihinde halk oyuna sunularak %91,37 çoğunlukla kabul edildi.

Anayasa’nın, 12 Eylül askeri darbe anayasası olduğu gerekçesi ile birçok değişikliğe gidildi.

Mevcut anayasa’da, siyasi yasaklıların kaldırılması olarak tarihe geçen ilk değişiklik, 17 Mayıs 1987 tarihinde gerçekleşti.

Anayasada yapılan değişiklikler, aşağıda sıralanmış olup, Anayasa’nın büyük bölümü değiştirilmiştir. Mevcut anayasa’da, 12 Eylül 1980 darbesinin izi kalmamıştır. Sivil, uzlaşmacı anayasa yapacağız ifadelerinin gerçekle ilgisi bulunmamaktadır.

Ülkemizde, yapılan anayasa değişikliklerinin tamamı incelendiğinde, halk için yapılan hiçbir değişikliği görmek nerede ise mümkün değil. Bu güne kadar yapılan değişiklikler daha çok siyasi gelecek kaygısı ile yapılmıştır. Nasıl bir değişiklik yaparsak, siyasi rakiplerimize  nasıl siyasi üstünlük sağlarız düşüncesi hakim olmuştur.

Ülke, siyasetine hakim olan partiler, anayasayı yeniden veya değiştirerek dizayn etme haklarının olduğu gibi yanlış bir düşünceye kapılıyorlar. Bu düşünce doğrultusunda yeni anayasa veya anayasa değişiklikleri gündemden düşmüyor.

Anayasa değişiklikleri talebinin uzlaşmacı söylemlerle gündeme getiriliyor. Basit çoğunluğun yeterli görüldüğü (50+1) seçimlerde uzlaşmacı kapsayıcı bir düzenleme yapılamaz.

Uzun vadeli kapsayıcı bir anayasa değişikliğinin yapılabilmesi için TBMM’de veya halk oylamasında    2/3,  3/4 ,3/5 veya 4/5 nitelikli çoğunluğun aranması halinde yapılan değişikliklerin siyasi amaçlardan uzak,  daha kapsayıcı, daha uzlaşmacı ve daha uzun ömürlü değişiklikler olacağı muhakkaktır.

***

ANAYASA  DEĞİŞİKLİĞİ YAPILAN MADDELER VE DEĞİŞİKLİK TARİHLERİ

  • 5 yıl sonra, 17 Mayıs 1987 tarihinde gerçekleştirildi. 12 Eylül 1980 döneminde getirilen siyasi partilerin ve liderlerinin siyasi yasaklarına ilişkin geçici 4. Madde yürürlükten kaldırıldı. Milletvekili sayısı 400’den 450’ye çıkarıldı, 21 olan seçme yaşı 19’a indirildi.
  • Daha sonra 8 Temmuz 1993 tarihinde radyo ve televizyon istasyonları ile ilgili değişiklik yapıldı.
  • Anayasa’nın 33, 53, 67, 68, 69, 75, 84, 85, 93, 127, 135, 149. ve 171. Maddeleri 23 Temmuz 1995 tarihinde değiştirilerek 450 olan milletvekili sayısı 550’ye yükseltildi.
  • Anayasa’nın 143. Maddesi ise 18 Haziran 1999 tarihinde değiştirildi.
  • Anayasa’nın 47.125 ve155 maddesi 13 Ağustos 1999 tarihide değiştirildi.
  • Anayasa’nın 13, 14, 19, 20, 21, 22, 23, 26, 28, 31, 33, 34, 36, 38, 40, 41, 46, 49, 51, 55, 65, 66, 67, 69, 74, 86, 87, 89, 94, 100, 118. ve 149. maddeler ile geçici 15. maddede değişikliğe 3 Ekim 2001 tarihinde Avrupa Birliği’ne uyum paketi adı altında değiştirildi.
  • Anayasa’nın 86.maddesi 1 Aralık 2001 tarihinde değiştirilerek yürürlüğe girdi.
  • Anayasa’nın 76. Ve 78 maddeleri 26 Aralık 2002 tarihinde yeniden düzenlendi.
  • Avrupa Birliğine uyum çalışmaları çerçevesinde Anayasa’nın 10, 15, 17, 30, 38, 87, 90, 131. ve 160. maddelerinde değişiklik yapılarak, 143. madde 7 Mayıs 2004 tarihinde yürürlükten kaldırıldı. 
  • 21 Haziran 2005 tarihinde yapılan değişiklikle Radyo TV. Üst Kuruluna üye seçimi ile ilgili 133. Madde kabul edildi.
  • Anayasa’nın 130,160,161,162, ve 163. Maddeleri değiştirilerek seçilme yaşı 25’e indirildi.
  • Anayasa’nın 76. Maddesi 13 Ekim 2006’da değiştirilerek milletvekili seçilme yaşı 25’e indirildi.
  • 10 Mayıs 2007 tarihinde anayasa’ya geçici 17. Madde eklenerek bağımsız adayların isimleri birleşik oy pusulasına eklenmesi kabul edildi.
  • 31 Mayıs 2007 tarihinde yapılan değişiklikle Anayasa’nın 77,79,96,101 ve 102. Maddelerinde düzenlemeye gidildi. Anayasa’ya geçici 18. Ve 19. Maddeler eklendi. Seçimlerin 5 yılda bir yapılması yerine 4 yılda bir yapılması kabul edildi. TBMM’nin yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde, üye tam sayısının 3’te 1’i ile toplanması (184) kararlaştırıldı. Ayrıca, toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar vermesi, ancak karar yeter sayısının hiç bir şekilde üye tam sayısının 4’te 1’inin bir fazlasından az olamayacağı kabul edildi. Cumhurbaşkanının 5+5 sistemi ile halk oylaması ile seçilmesi ve seçimim nasıl yapılacağı belirtildi.
  • 16 Ekim 2007 tarihinde yapılan değişiklikle geçici 18. Madde ve geçici 19. Madde Anayasa metninden çıkarıldı.
  • Anayasa’nın 10. Ve 42. Maddesi 9 Şubat 2008 tarihinde değiştirildi.
  • 12 Eylülü 2010 tarihinde yapılan referandum ile, Anayasa’nın 10, 20, 23, 41, 51, 53, 54, 74, 84, 94, 125, 128, 129, 144, 145, 146, 147, 148, 149, 156, 157, 159,166 maddeleri değiştirilmiş ve Geçici 15. Maddesi yürürlükten kaldırılmış, Anayasa’ya Geçici 18 ve 19. Maddeler eklenmiştir.  
  • 16 Nisan 2017 tarihinde yapılan Anaya değişikliği ile anayasanın,9, 75, 76, 77, 87, 89, 93, 98, 101, 104, 105, 106, 77, 119, 146, 159 ve 89 maddesi değiştirilmiştir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir