Arguvandan

Kömürhan Köprülerinin Dünü ve Bu Günü

Doğu Anadolu’nun batısında şirinmi şirin iki komşu şehiri bir birinden ayıran Fırat nehrinden başka birşey yoktu. Fırat nehir Karabudak çayı, Karasu Nehri,Keban Deresi, Mercen Deresi, Munzur Çayı, Murat Nehri, Tohma Çayı Üzümlü Deresi ve daha birçok küçük suların aktığı  Erzurum, Erzincan, Sivas, Tunçeli,Elazığ,Gümüşhane Artvin gibi illerimizin kar ve yağmur sularının birleştiği ülkemizin  debisi en  yüksek akarsuyudur.  Fırat nehri ülkenin güney doğusu ile batısını birbirinden ayırmaktadır.

Ülkenin güneydoğusu ile batısının ulaşımı Malatya – Elazığ arasında izolu mevkisinde mümkün olmaktadır. Fırat nehri izolu mevkinde 300-400 metre genişlikte nehir yatağına yayılmış yer yer nehirdeki suyun yüksekliği 3-4 metreyi buluyordu. İzol mevkisinin 12 kilometre doğusunda nehrin genişliği 100 metreye kadar inmekte ancak su yüksekliği normal zamanda 20 metreye kadar yükseldiği için 1920’li yılların teknolojileri ile köprü yapımı mümkün olamıyordu. Bu nedenle Malatya – Elazığ arasında ulaşım sallar veya kayıklar’la  sağlanıyordu.

1.Kömürhan Köprüsü

Malatya – Elazığ arasında ulaşımı sağlamak için bir köprü ihtiyacı sürekli gündemde olmuştur. Kurtuluş Savaşında asker sevkiyatı nedeniyle köprüye daha çok ihtiyaç duyulur. Zamanın teknolojisi dikkate alınarak  1919 yılında 543 metre uzunluğunda bu günki demiryolu köprüsü güzergahı civarında  ahşap köprü yapma çalışmalarına başlanır. Köprü  1924 yılında tamamlanarak hizmete açılır. Ahşap köprü  22 Nisan 1929 tarihinde 14 metre’ye kadar yükselen Fırat nehrinin  sel suları ahşap köprüyü yıkmıştır.

2.Kömürhan Köprüsü

Kömürhan İsmetpaşa Köprüsü

Cumhuriyetin ilanı ile başlayan Anadolu’u imar çalışmaları, Anadolu’yu bir baştan bir başa karayolu ve demir ağlarla örme düşüncesi ile genç Cumhuriyet hükümetleri çalışmalara başlar. Mustafa Kemal Atatürk, Malatya ile Elazığ arasında ulaşımı sağlamak için betonarma  karayolu köprüsü yapılması talimatını verir.

Köprünün yapılması için çalışmalar yapılmaya başlanır.  Betonarma köprü yapmak için en uygun yer olarak Malatya  Kömürhan boğazı tespit edilir. Karayolları Genel Müdürlüğü köprü ile ilgili bir rapor düzenleyerek Bakanlar Kuruluna sunar. Bakanlar Kurulu  12 Mart 1930 günü yaptığı toplantıda görüşerek karara bağlar.

Elazığ- Malatya arasında 51 kilometresinde bulunan köprünün yapılması ile ilgili kararı Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk ve Başbakan İsmet İnönü imzalar. Kömürhan köprüsü 370.794,31 Türk Lirsaı üzerinden 5 Temmuz 1930 günü ihaleye çıkar. Köprünün ihalesini Nidgvist ve Helm A.Ş  betonarme köprünün tüm masrafları kendisine ait olmak üzere 322.400,00 Lira karşılığında yapımını  üstlenir. Köprü iki yaka arasındaki uzunluğu 109,60 metre, 5 gözlü ve su seviyesinden 33.35 metre yükseklikte yapılarak  Köprü 5 Ekim 1932 Çarşamba  Mustafa Kemal Atatürk tarafından  hizmete açılır. Mustafa Kemal Atatürk tarafından köprüye İsmetpaşa köprüsü adını verir.  Ancak köprü “Kömürhan” mevkinde yapıldığı için halk arasında kömürhan köprüsü olarak anılır ve daha sonra da resmiyete de kömürhan köprüsü olarak geçer. Güneydoğu Anadolu Projesi  (GAP) uygulamaları kapsamında Fırat Nehri üzerinde kurulan Karakaya Barajı suları altında kalması nedeniyle köprü baraj suları altında kalır.

3.Kömürhan Köprüsü

Elazığ - Malatya'a arasında ulaşımı sağlayan 2. Kömürhan Köprüsü 109,60 metre, 5 gözlü ve su seviyesinden 33.35 metre yükseklikte yapılarak 5 Ekim 1932 tarihinde Mustafa Kemal Atatürk tarafından hizmete açıldı. 2. Köprünün Karakaya Baraj gölü altında kalması nedeniyle 3. Köprü inşası 23 Şubat 1983 yılında başlar. Köprü, 135 metre uzunluğunda bir adet orta açıklık ve 76 metre boyunda iki adet kenar açıklıktan oluşmak üzere toplamda 287 metre uzunluğu, 11,5 metre eni  olan köprü 15 Haziran 1986 tarihinde Başbakan Turgut Özal tarafından hizmete açıldı.
Elazığ – Malatya’a arasında ulaşımı sağlayan 2. Kömürhan Köprüsü 109,60 metre, 5 gözlü ve su seviyesinden 33.35 metre yükseklikte yapılarak 5 Ekim 1932 tarihinde Mustafa Kemal Atatürk tarafından hizmete açıldı. 2. Köprünün Karakaya Baraj gölü altında kalması nedeniyle 3. Köprü inşası 23 Şubat 1983 yılında başlar. Köprü, 135 metre uzunluğunda bir adet orta açıklık ve 76 metre boyunda iki adet kenar açıklıktan oluşmak üzere toplamda 287 metre uzunluğu, 11,5 metre eni  olan köprü 15 Haziran 1986 tarihinde Başbakan Turgut Özal tarafından hizmete açıldı.

Karakaya baraj inşaatı  sırasında 1983 yılında eski köprü yerinde, Fırat nehir üzerinde üçüncü  Köprü inşası 23 Şubat 2983 başlar. Köprü, 135 metre uzunluğunda bir adet orta açıklık ve 76 metre boyunda iki adet kenar açıklıktan oluşmaktadır. Köprü, toplamda 287 metre uzunluğu, 11,5 metre genişliktedir. Köprünün yapımcısı bir İsveç firması olan Nidgvist ve Helm Anonim Şirketidir. Köprünün inşası sırasında 1340 ton inşaat demiri, 143 ton öngerme çeliği ve 11000 metreküp beton kullanılmıştır. Köprünün götürü olarak belirlenen keşif bedeli 322.400.000 Liradır. İnşaat 23 Şubat 1983 te başlamış ve 8 Nisan 1986 da tamamlanmıştır.  Köprü 15 Haziran 1986 tarihinde Başbakan Turgut Özal tarafından hizmete açılmıştır.

4. Kömürhan Köprüsü

3-4 Kömürhan Köprüsü
Kömürhan Köprüsü ve Tüneller

  1. Kömürhan köprüsü karayolları Genel Müdürlüğünce Malatya- Elazığ illeri arasında bölünmüş yol bütünlüğünün sağlanması, daha konforlu ve güvenli bir ulaşımın temin edilmesi amacıyla 2014’te Karakaya Baraj Gölü üzerindeki yapımına başlanan “Yeni Kömürhan Köprüsü Bağlantı Tüneli ve Yolu Yapım Projesi” tamamlandığında mevcut güzergahı 1 kilometre kısaltarak zaman ve yakıttan tasarruf sağlanması planlanmaktadır.  Kömürhan köprüsü 660 metre uzunlukta olup köprünün baraj gölü üzerindeki ayak uzunluğu 380 metre ve her biri 2400 metre olan çift şeritli  iki adet tünel geçişi sağlanacaktır.  

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir