Arguvandan

12 Eylül 1980 Darbe’sinin Nedenleri ve Sonuçları

“Milli Şef” İsmet İnönü’nün imzaladığı ikili anlaşmalarla Amerika ile ilişkilerimiz ABD lehine gelişmeye başlamıştı.
Demokrat Parti (Adnan Menderes) döneminde ABD ile olan ilişkilerimiz daha da fazla gelişti Türkiye, ABD’nin bir uydusu görünümü verir duruma geldi.

Soğuk savaş döneminde dünya sosyalist blok ve kapitalist blok olmak üzere iki blok’a ayrılmıştı. Kapitalist blokun amacı, sosyalist bloku (yeşil kuşak) projesi ile güneyden kuşatmaktır.

Türkiye’nin 1974 Kıbrıs Barış Harekatını yapması üzerine ABD ve NATO’dan yeterli desteği alamadığını düşünen Yunanistan NATO’dan ayrılır. NATO’nun güney kanadında ciddi bir açılma olur.

1979 yılında İran’de gerçekleşen İran İslam Devrimi nedeni yeşil kuşak projesinden kopar.

NAOT’nun güneyi büyük bir yara alması ile birlikte, İran’ın ayrılması ile yeşil kuşak projeside tehlikeye girer.

Türkiye’de siyasi çatışmalar yaşanmakta, bloktan kopmak üzere olduğu tespiti ABD tarafından yapılır. ABD, Türkiye’yi NATO içerisinde tutmak ve Yunanistanı’ı tekrar kazanmak için elinden geleni yapmaya çalışır.

Yunanistan’ın NATO’ya dönüşü için Türkiye’in onay vermesi gerekiyordu. Dönemin güçlü isimleri olan Adalet Partisi Genel Başkanı Süleyman Demirel ve Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Bülent Ecevit, Ege sorunu çözülmeden Yunanistan’ın NATO’ya tekrar dönüşüne izin vermeyeceklerini ulusal politika olarak ilan etmişlerdi.

24 Ocak 1980’de Süleyman Demirel’in Başbakanlığı döneminde Turgut Özal’ın hazırladığı 24 Ocak 1980 liberal ekonomiye geçiş (istikrar)kararları alınır.

ABD, yeşil kuşak projesini gerçekleştirmek, NATO’nun güney kanadını güçlendirmek ve 24 Ocak kararlarını uygulatabilmek, Yunanistan’ın NATO’ya tekrar dönüşünü sağlamak için Türkiye’de iktidar değişikliğine karar verir ve çalışmalarını yoğunlaştırır.

Cumhurbaşkanlığı seçimini 114 tur oylama yaptığı halde seçilememesi, terör olaylarının engellenemez oluşu, gazeteci Abdi İpekçi, Emniyet Müdürü Cevat Yurdakul, DİSK ve Maden-İş sendikası genel başkanı Kemal Türkler, MHP Genel Başkan yardımcısı Gün Sazak, eski başbakan Nihat Erim, Adalet Partisi İstanbul Milletvekili İlhan Egemen Daredelioğlu, CHP İstanbul Milletvekili Abdurrrahman Köksaloğlu gibi çok sayıdaki siyasilerin öldürülmesi darbeye neden olarak gösterildi.

12 Eylül 1980 günü sabaha karşı Kenan Evren Başkanlığında ordu yönetime el koydu, ülkede sıkıyönetim ilan edildi, Anayasa askıya alındı, TBMM kapatıldı.

ABD Ulusal Güvenlik Konseyi Danışmanı Paul Henze’nin 12 Eylül darbesinin yapıldığı gün Başkan Carter’a “Bizim çocuklar bu işi başardı” dedi.

12 Eylül Darbesinin Sonuçları;

Askeri darbeden bir ay sonra Yunanistan NATO’ya geri döndü.

Dernek ve sendikalar kapatıldı, sendikal hak ve özgürlükleri askıya alındı.

24 Ocak 1980 kararları uygulanmasının önündeki engeller kaldırıldı. (24 Ocak kararları ile “Milli gelirden 1979’da yüzde 33 pay alan maaş ve ücretlilerin payı, 1988’de yüzde 15’e düştü. Milli gelirden sermayenin payı ise 1979’da yüzde 43 iken 1988’de yüzde 69’a yükseldi. Tarımın payı aynı yıllarda yüzde 24’ten yüzde 16’ya indi.)

Yüz binlerce insan sorgulandı ve işkenceden geçirildi.

On binlerce insan vatandaşlıktan çıkarıldı.

On binlerce insanın işlerine son verildi.

Türkiye, ABD’nin yeşil kuşak projesinin ayrılmaz bir parçası oldu.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir