Arguvandan

Demokrat Partinin Demokratlığı

14 Mayıs 1950 Demokrat Parti seçimlerini kazanır. Adnan Menderes Başbakanlığındaki hükumet 27.05.1960 günü kurulur. 1945 yılında Türkçeleştirilen Anayasa 24 Aralık 1952 : “Anayasayı Yaşayan Dile Çevirmek” adlı kanun yürürlükten kaldırılarak 24 Nisan 1924’te kabul edilmiş olan Teşkilat-ı Esasiye Kanunu uygulamaya konulur. Anayasadan öz Türkçe kelimeler temizlenir. Artık Başbakan “Başvekil” Bakanlar “vekil ” olarak anılmaya başlanır, Dış işleri Bakanı “Hariciye Vekili, İçişleri Bakanı “Dahiliye Vekili” gibi.

Demokrat Partinin iktidar olduğu 1950-1960 dönemine ait demokratlıkla uyuşmayan bir kaç örnekle Demokrat Parti dönemine bir göz atmak istiyorum.

8 EKİM 1952 : Balıkesir’e giden CHP lideri İsmet İnönü’yü Vali  Nurettin Aynuksa kent dışında karşılayarak, kente girmemesini, girerse olaylar çıkabileceğini ve kendisinin sorumluluk almayacağını belirtti. İnönü gezisinden vazgeçti.

14 Aralık 1953 : Hükumet, Cumhuriyet Halk Partisinin menkul ve gayrı menkullerinin Hazineye devredilmesine yönelik yasa çıkardı.

18 Nisan 1954 : Mersin’de seçim konuşması yapan Cumhuriyet Halk Partisi lideri İnönü Demokrat Partililerin saldırısı ile engellendi. İnönü alandan kaçırılarak kurtarıldı.

14 Mayıs 1954 : TBMM ilk toplantısını yaptı.Celal Bayar yeniden cumhurbaşkanı seçildi.  Adnan Menderes, kabineyi kurmakla görevlendirildi. Seçimlerden hemen sonra Celal Bayar “İnce demokrasiye paydos” söylemiyle, antidemokratik yasalarla tedbirlerin sürdürüleceğinin altını çiziyordu.

* 20 Temmuz 1955 : Polis Cumhuriyet Halk Partisi Isparta İl Kongresini dağıttı. Genel Sekreter Kasım Gülek kürsüde konuşma yaparken kürsüden indirildi.

* Ağustos 1955 : Karadeniz gezisine çıkmış olan Cumhuriyet Halk Partisi Genel Sekreteri Kasım Gülek, Sinop’ta tutuklanarak İstanbul’a getirildi. Bir yıl sonra benzer bir geziye kalkışması ve Rize’de dükkan sahiplerinin elini sıkması, gösteri yürüyüşü sayılarak 6 ay hapse mahkûm oldu.

19 Eylül 1955 : Muhalif yayınlarından dolayı Ankara’da Ulus Gazetesi süresiz, İstanbul’da ise Hergün, Hürriyet ve Tercüman gazeteleri 15 gün süreyle kapatıldı.

* 30 Temmuz 1956 : Ordu, Giresun ve Trabzon’da Cumhuriyet Halk Partililerin siyasi toplantı yapmalarına izin verilmedi.

1 Kasım 1957 : Yeni meclisin toplanacağı bugün halkın tepkisinden çekinen iktidar başta meclisin çevresini tanklarla çevirmek dahil kentin tüm önemli noktalarına askeri birlikler yerleştirdi.

6 Eylül 1958 : Başbakan Adnan Menderes, “İdam sehpalarında can verenlerden ders alsalar ya…” diyerek muhalefeti tehdit etti.

21 Eylül 1958 : Başbakan Menderes Cumhuriyet Halk Partisinin parti olmadığını, İsmet İnönü’nün siyaseti bırakması gerektiğini, basının istediğini yazamayacağını söyledi

18 Ekim 1958 : Zile’yi ziyaret eden İnönü’nün karşılanmaması için ev ve işyerlerinden çıkmaları Kaymakam tarafından yasaklanmaya çalışılan halkla güvenlik güçleri arasında uzun süren çatışmalar yaşandı. Halka karşı tazyikli su, cop/dipçik, göz yaşartıcı bomba kullanıldı, havaya ateş açıldı.

30 Nisan 1959 : İsmet İnönü’nün Uşak gezisinde olaylar çıktı. İnönü’nün Kurtuluş Savaşında karargah olarak kullandığı evi ziyaret etmesi, Uşak Valisi İlhan ENGİN  tarafından önlenmek istendi. Valinin bu yasadışı buyruğunu kabul etmeyen Emniyet Müdürü ve Jandarma Komutanı aynı gün görevden alındılar. Polis, halkı dağıtmak için göz yaşartıcı bomba kullandı. Akşam Uşak iline civardan Demokrat Partili partizanlar getirildi.

1 Mayıs 1959 : Uşak’tan ayrılmak üzere tren istasyonuna gitmekte olan İnönü’nün arabası önü kesilerek durduruldu. İnönü arabadan inip, yaya olarak istasyona giderken arkasından başına taş atıldı, İnönü başından kan akarak trene ulaştı ve İzmir’e gitti. İzmir’de Cumhuriyet Halk Partisinin yapmak istediği toplantı engellendi. Demokrat Partili partizanlar, Demokrat İzmir Gazetesini bastılar, matbaa makinelerini parçaladılar.

* 2 Mayıs 1959 : İzmir’de CHP Genel Başkanı ve ana muhalefet lideri İsmet İnönü’yü karşılamaya gelenleri jandarma dağıttı.

19 Eylül 1959 : İncelemelerde bulunmak için Çanakkale’ye gelen CHP milletvekilleri İbrahim Saffet Omay ve Daniş Yurdakul’u taşıyan geminin limana yanaşması Demokrat Partililer tarafından engellendi ve İmroz’da indirildiler. Gece bir motorla gizlice İmroz’dan Çanakkale’ye geçen iki milletvekilinin gerek Geyikli’ye gelişlerinde gerekse döndükleri zaman İstanbul rıhtımında karşılanışlarında Demokrat Partili grupların saldırıları çatışma yarattı..

* 2 Nisan 1960 : Partisinin il kongresine gitmekte olan CHP Genel Başkanı İsmet İnönü’nün bulunduğu tren, Kayseri’ye 32 km kala valinin emriyle askeri birlikler tarafından önü kesilerek durduruldu. Saatlerce süren bir sinir mücadelesini kazanan İnönü, Kayseri’de büyük bir kalabalık tarafından karşılandı.

* 3 Nisan 1960 : Ankara’ya dönüş yolunda Yeşilhisar’a uğramak isteyen İnönü’nün otomobili İncesu köprüsü üzerinde askeri kamyonlar ve askerlerin oluşturduğu barikatlarla kesildi. Saatler süren tartışmalardan sonra İnönü barikatları yürüyerek yardı ve geçti.

  • 7 Nisan 1960 : Başbakan Menderes Parti Grubunda konuştu: “Memleket bugün kabili idare olmaktan çıkmıştır. İşler çoktan laçka olmuştur. Adliye işlemez hale gelmiş, idare aciz düşmüştür…”

22 Mayıs 1960 : Haberleşmeye sansür koyan Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı, beş kişinin bir araya gelerek dolaşmasını yasakladı.

* 25 Mayıs 1960 : Meclis, 20 Haziran 1960 tarihine kadar tatil edildi. Bugünkü birleşimdeki konuşmaların yayınlanması yasaklandı.

İşte Demokrat Partinin demokratlığı böyle bir şey.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir