İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Truman Doktirini (Türk – Amerikan ilişkileri)-2

Truman Doktirini (Türk – Amerikan ilişkileri)-2

Türkiye’nin savunma politikalarına yön veren siyasi ve askerî bürokratlar, bu yardımların kısa vadede adeta bir kurtuluş aracı olduğunu, “karşılıksız bir dostluk” tan kaynaklanan ve kaçırılmaması gereken bir fırsat olduğunu düşünmüşlerdir. Bahsi geçen anlaşma 1 Eylül 1947 tarihinde TBMM tarafından onaylanarak yürürlüğe girmiştir.  Truman doktirini ile ABD dış politikasında önemli bir değişikliğe gittiğini ve Dünyanın jandarması görevini üslendiği görülmektedir

ABD ulusal refahını geliştirmek, dünya siyasetine ve jandarmalığına el atma düşüncesi ile Amerikalı Senatör Beveridge, 22 Nisan 1898 tarihindeki  konuşmasında  “tükettiğimizden daha fazla üretmek bizim için çizlmiş bir yazgıdır, dünya ticareti bizim olmalıdır. Yeryüzünün her noktasında bizim mallarımız satılmalı, bizim ticaret filolarımız ve donanmalarımız bayrak göstermelidir.” ifadesini kullanmıştır.

ABD kapitalizmi bütün zayıf ülkelerin ham madde ve ulusal pazarlarının diplomasi ile kendilerine açılmasını olmazsa zor kullanılabileceğini prensip edinmişlerdir. ABD  yapacakları yardımların karşılık beklemeden yapıldığı algısını yaratılmasına önem vermişlerdir.

ABD Turuman  doktirini kapsamında Türkiyenin bağımsızlığını korumak için bir dizi şartlarının olduğunu ifade etmiştir.  ABD’nin şartları arasında ülkede istediği yerde üs kurabilme, askerlerinin serbestce dolaşma imkanının sağlanması ve yapılan yardımların ABD tarafından belirlenen ihtiyaca göre kullanılması talebi vardı. Türkiye ABD’nin bu yükümlülüklerine karşı bu şartları kabul etti.  ABD ortadoğudaki eneji yataklarını kontrol edebilmek sosyalizim önünde set oluşturabilmek için ilk üssünü 1954 yılında İncirlik’te kurdu.  Anlaşma gereği siyasi iktidarlar savunma sanayi konusunda hizmet veren Kırıkkale Silah Fabrikasını kapattı. Kırıkkale silah fabrikalarında, çay makineleri, pulluk, pancar çatalları, zirai mücadele araçları üretti. Böylelikle savunma sanayimize büyük bir darbe vurulmuştur.

Türkiye’nin silah ihtiyacını karşılamak için ABD’nin İkinci Dünya Savaşından kalan silah artıklarının Türkiye’ye verilmesi bağımlılığı artırmıştır. Yardım olarak alınan bu siahların yedek parçaları Türk ekonomisini büyük  sıkıntıya sokmuştur. 1960 Kıbrıs geriliminde 1947 yılında imzalanan Askerî Yardım Anlaşması’na aykırı olduğu iddiası ile  ABD  silahların Kıbrısta kullanılmasına müsade etmemiştir. 1974 Kırbıs Barış harekatından sonra Türkiye’ye silah ambargosu uygulamıştır.

SONUÇ:  Bu yardımların etkileri değerlendirildiğinde şu sonuçlara ulaşmak mümkündür.

  1. Türkiye fiilen batı bloğu tarafında yerini almıştır.
  2. Küresel emperyalizmin etki alanına girmiştir.
  3. Türkiyenin ekonomik ve askeri alanda dışa bağımlı hale gelmiştir.
  4. Cumhuriyetin ilk yıllarınad kurulan savunma sanayii olmsuz etkilenmiştir.
  5. Truman Doktrini, Türkiye’de siyasal, ekonomik ve toplumsal anlamda Amerikan tarzını benimseyenlerin yükselişi, buna karşılık Türk solunun yeşermesi ve sosyal demokrat hareketin gelişmesine engel oldu.

İlk yorum yapan siz olun

Bir Cevap Yazın