İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Truman Doktirini (Türk – Amerikan ilişkileri)-1

ABD ve SSCB Birinci ve İkinci Dünya Savaşında ittifak içerisinde Almanya ve ortaklarına karşı savaştı. İkinci Dünya Savaşı bittikten sonra SSCB sıcak denizlere inmek istedi. İkinci Dünya Savaşında oldukça yıpranan İngiltere SSCB’nin sıcak denizlere inme politikasından rahatsız oldu ancak karşı koyacak gücü’de yoktu.

İngiltere önlem alınmadığı takdirde ortadoğu ülkelerinin kominizim tehditi altına girebileceğini, Akdeniz ve Ortadoğudaki çıkarlarını koruyamayacağını düşünerek  ABD’den yardım istedi.

Türkiye İkinci Dünya Savaşına girmemişti herhangi bir ittifak içerisinde değildi,  yalnızdı.  Avrupa tam anlamı ile savaşta kendi kendisini bitirmiş, ABD ise çok uzaklardaydı. Bunu fırsat bilen SSCB İstanbul ve Çanakkale boğazlarında deniz ve kara üssü talep ediyordu.  1925 yılında imzalanan 10 yıl süreyle uzatılan dostluk ve işbirliği anlaşmasını ikinci kez yenilenmesini istemiyerek Türkiye’den  Kars, Artvin ve Ardahan’ın kendisine verilmesini talep ediyordu.

Türkiye SSCB’nin bu talebini savaşı göze alarak 1947 yılında reddetti. Türkiye , ABD ve Avrupa ülkelerinden SSCB ile çıkabilecek bir savaşta destek arayışına girdi. Türkiye  denge politikası izlemeye yöneldi.  Avrupa ise destek veremeyeceğini bildirdi.  SSCB,  Avrupa’da kominist partilerin iktidara gelmesi için çalışmalarına hız verdi. Türkiye SSCB’nin ağır baskısından korunmak için kendini ABD’nin korumasına bıraktı. Atatürk’ün Cumhuriyetin ilk yıllarında uyguladığı tam bağımsızlık politikasından vazgeçti. ABD, SSCB nin Avrupa’da önünü kesmek sıcak denizlere inmesini engellemek için Türkiye’de ve Yunanistan’da kominizim karşıtı partileri ve iktidarları destekledi.  SSCB’nin engellenmesi için dini motivasyon kullanılmasının gerekliliğini düşündü.  Türkiye’de de sosyalizm karşıtı uygulamaları tetikledi ve komünizmi dinsizlik, ülkeye ihanetle özdeşleştirecek bir atmosferin yaratılmasına önemli bir katkı sağladı.

Dünya artık iki kutuplu oluşmaya başlamıştı. Türkiye ABD ile SSCB arasında tampon bölge olmuştu. ABD,  Akdeniz’de ve Avrupa’da çıkarlarını korumak ve SSCB’nin önünü kesmek için bölgeye askeri yardımları esas alan TRUMAN doktirinini yürürlüğe koydu.

12 Temmuz 1947’de ABD ile yapılan anlaşmada ABD hükumetinin onayı alınmadan bu malzemelerin amaç dışı kullanılmaması, başka ülkelere aktarılmaması; yardımların izlenmesi ve denetlenmesi  maksadıyla ABD resmi yetkililerin Türkiye’ye giriş çıkışlarının kolaylaştırılması kabul edildi.

Tümgeneral William H. Arnold 23 Temmuz 1951 tarihinde yaptığı bir açıklamada 25.000  Türk subayına eğitim verdiklerini ve bir ABD askerinin maliyetinin 10 Türk askerinin maliyetine bedel olduğunu ifade etmiştir. Aynı şekilde, Tümgeneral George C. Stuart bir açıklamasında Türk Ordusunda bir kişinin yıllık bakım maliyetinin 20 dolar olduğunu, bu rakamın Avrupa’da 1100 dolar, ABD’de ise 3000 dolar olduğunu ifade etmiştir

ABD bir SSCB işgaline erken müdahale edebilmek için İskenderun – Ulukışla – Toprakkale ve Erzurum yollarının yapılmasına önem ve öncelik vererek yol yapımı için 5 milyon dolar tahsis etmişti.  ABD tarafından yapılan bu yardımlar SSCB ‘ne karşı, Türkiyenin yalnızlılğına son vererek  ordunun modernizasyonuna katkı sağlamıştır.

                                                                                                     Devam Edecek.

 

İlk yorum yapan siz olun

Bir Cevap Yazın