İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Osmanlı Döneminde Türk Amerikan İlişkileri

1783’de tarih sahnesine çıkan ABD kısa sürede kendisine özgün yapısını oluşturdu.  Uluslararası diplomatik ve ticari ilişkiler kurmaya başladı. Osmanlı İmparatorluğu tarafında resmen tanınmadan ticari amaçla Akdenize giren ABD ticaret gemilerine, Osmanlı İmparatorluğunun eyaleti olan, Cezayirli gemiciler izinsiz dolaştıkları gerekçesi ile el koydu.

ABD Hükumeti 1795-1796-1797  senelerinde Cezayir, Trablus ve Tunus ile anlaşma imzaladı.  Antlaşma çerçevesinde Amerika sadece Cezayir’e yılda 12.000 altın veya eş değerde askeri mühimmat olmak üzere yirmi yıl (1795-1815) boyunca vergi ödemeyi kabul etti.

1828  yılında yapılan anlaşma ile ABD tüccarlarına kapitülasyonlar verildi. Bu antlaşmaya dayanarak Amerika ülkenin bir çok yerinde konsolosluk açtı.

1830 yılında yapılan anlaşma ile ABD-Osmanlı ilişkileri gelişme göstermiştir. Nitekim batılı ülkelerle yapılan anlaşmalarda olduğu gibi zaman zaman bu anlaşmalardan Osmanlı Hükumeti zarar gördü.

1874 yılında yapılan suçluların iadesi anlaşması ile Amerikan vatandaşı olan kişiler suç işlediklerinde ABD yasalarına göre yargılanacakları hükme bağlandı. Bu hüküm ABD vatandaşları için zırh görevi gördü.

ABD ile ticari ilişkiler geliştikçe eğitim ve kültür alanında da gelişmeler sürüyordu. ABD ülkenin çeşitli yerlerinde  okullar açıyor halkın eğitimine katkı sunuyor maskesi altında misyonerlik çalışmaları devam ediyordu.  Okullarda görev alan Ermeni, Hıristiyan veya diğer azınlık mensupları yaptıkları misyonerlik çalışmalarının suç olduğunu bildikleri için vatandaşlık değiştiriyorlardı. ABD vatandaşlığına geçen azınlıklar ABD hukuk sistemine göre yargılanması gerektiği için Osmanlının denetiminden  ve yargısından kurtuluyorlardı.

Osmanlı ABD’nin misyonerlik faaliyetlerinin tehlikelerini anlayınca bu misyoner okulları ve kiliseleri kapatmak istedi. Ancak 93 harbi olarak bilinen (1877-1878) Osmanlı Rus savaşında Osmanlı ağır yenilgi aldı.   Yenilgi sonucunda güç kaybeden Osmanlı Devleti ile  ABD  ilişkileri bozulmaya başladı. Ülkemizdeki ABD okullarında Osmanlı Devletinin zayıflığından faydalanarak sistematik çalışmalarına devam etti.

İlk yorum yapan siz olun

Bir Cevap Yazın