İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Wilson İlkeleri

Avrupa, İtilaf Devletleri (İngiltere, Fransa, Rusya) ve  İttifak Devletleri ( Almanya, Avusturya-Macaristan, İtalya Bulgaristan ile Osmanlı İmparatorluğu) olmak üzere iki bloka ayrıldı.

Birinci Dünya savaşı acımasız şekilde devam ediyordu.  ABD,  tarafsız olduğunu ve savaşa girmeyeceğini beyan etmişti. ABD, itilaf devletlerine silah, mühimmat ve para akışını sürdürüyordu.  Almanya, ABD’nin  İtilaf devletlerine  yardım yapmasından rahatsız oluyordu.  ABD’nin ticaret gemilerini engellemek için askeri operasyonlar düzenlemiş fakat askeri girişimlerin ABD’nin sıcak çatışmaya girme riski üzerine vazgeçilmiştir.

ABD’nin silah ve cephane yardımıyla itilaf devletleri cephelerde üstünlük sağlamaya başladı.  Almanya ise cephelerde kaybettiği üstünlüğü tekrar kurmak ve itilaf devletlerine  yapılan yardımları engellemek için ABD’nin ticaret gemilerini batırmaya başladı.

Ticaret gemileri batırılan ABD Almanya’ya 1917 yılında savaş ilan etti. Fransa kıyılarına asker çıkardı. Rusya’da 1917 de  Ekim ayında Bolşevik devrimi gerçekleşti.  Rusya iç karışıklıkları yüzünden savaştan çekildi.  İttifak devletleri (Almanya) 1918 yılında yenilgiyi kabullenerek teslim oldu.

Birinci Dünya Savaşının galipleri ve mağlupları kesinleşmeye başladıktan sonra  8 Ocak 1918 günü ABD Başkanı Woodrow Wilson tarafından Wilson İlkeleri olarak adlandırılan ve taraflar arasındaki anlaşma koşullarını sınırlayan ilkeler yayınlandı.

Bu ilkelerden bazıları şöyledir.

  • Her ülkede silah gücünün iç güvenliği sağlamaya yetecek en düşük düzeye indirilmesi isteniyordu. Devletler dış saldırılara karşı savunmasız kalması amaçlanıyordu. ABD hakem pozisyonunda olduğu için kendisini bağlamıyordu. Wilson ilkelerini barışçıl göstermeye çalışan ABD  bunun üzerine dünyanın en büyük silah üreticisi ve satıcısı oldu..
  • Sömürgelerin bütün talepleri serbest, açık görüşlü ve tümüyle tarafsız bir yaklaşımla ele alınmalı, bu tür egemenlik sorunlarının çözümünde ilgili halkların çıkarlarıyla egemenliği tartışılan devletin adil taleplerinin eşit ağırlık taşıması ilkesine kesinlikle uyulması isteniyordu. İngiltere, Fransa Almanya, İspanya, Portekiz sömürgesi bulunan ülkelerin sömürgelerinden elinin çekilmesini ve o boşluğu sermayesi, finans sektörü ve uluslararası şirketleri ile kendisinin doldurması amaçlanıyordu.
  • Rusya İmparatorluğu’na ait bütün topraklardan yabancı askerler çekilmesi isteniyordu. Rusya (İtilaf devletleri ) ile ayın blokta ve galip devletler arasında idi.
  • Bütün Fransız toprakları özgürlüğüne kavuşmalı ve işgal edilen kesimler geri verilmelidir. Fransa ise (İtilaf devletleri ) aynı blokta ve galip devletler arasında idi.
  • İtalya sınırları, açıkça belirlenmiş ulusal sınırlar temelinde yeniden çizilmelidir. İtalya her ne kadar  ittifak devletleri arasında savaşa girdiyse de daha sonra İtilaf devletleri  saffına geçti  ve galip devletler arasında sayılıyordu.
  • Bugünkü Osmanlı İmparatorluğundaki Türk kesimlerine güvenli bir egemenlik tanınmalı, “Türk yönetimindeki öbür uluslara da her türlü kuşkudan uzak yaşam güvenliğiyle özerk gelişmeleri için tam bir özgürlük sağlanmalıdır” diyordu. Bu maddeyle Osmanlı İmparatorluğunun sınırları içerisinde bir çok devlet kurulması amaçlandı. Ayrıca Çanakkale ve İstanbul Boğazları uluslararası güvencelerle gemilerin özgürce geçişine ve uluslararası ticarete sürekli açık tutulması istenmekteydi. Çanakkale ve İstanbul boğazı üzerideki Osmanlı egemenliğinin son bulması amaçlanıyordu.

Dünya üzerinde sömürünün silah zoruyla değil serbestçe para dolaşımı ile uluslararası dev şirketler üzerinden yapılması amaçlanıyordu.

İlk yorum yapan siz olun

Bir Cevap Yazın