Arguvandan

Şeker Fabrikaları

İnsanlar doğası gereği tatlandırıcılara büyük ilgi duymuşlardır.  İlk zamanlarda tatlandırıcı olarak baldan  faydalanmışlardır.  Ancak  bal insanların ihtiyaçlarını karşılamakta yetersiz kalınca çeşitli meyvelerin ve bitkilerin özsularından şeker ihtiyaçlarını karşılamayı düşünmüşler.

Şeker oranının en yüksek olduğu bitki şekerkamışı olması nedeniyle insanlar ilk olarak şeker ihtiyacını şeker kamışından sağlamışlardır. 1800’lü yıllarda  şeker pancarından da şeker üretebilmeyi başarırlar .

Avrupada şeker pancarından şeker elde etme çalışmaları  olumlu sonuçlanınca, Osmanlı İmparatorluğunda da bu konuda çalışmalar başladı. Ancak Osmanlı İmparatorluğu döneminde yapılan bu çalışmalardan bir sonuç alınamadı.

Cumhuriyetin kurulması ile birlikte devlet temel ihtiyaç maddelerini üretmek, istihdamı artırmak ve dışa bağımlılığı azaltmak için bir çok çalışmalar yapmaya başladı.

Beyaz altın olarak düşünülen  şekerin çok değerli olması, istihdam alanının geniş olması nedeniyle devletin ilk el attığı yatırımlar arasında yer aldı.

Mustafa Kemal Atatürk’ün büyük desteği ile şeker üretimi konusunda ilk yatırımlar başlar. İstanbul’da  özel şahıslar ve milli bankaların ortak girişimi ile Trakya Şeker Fabrikaları AŞ.  kurulur. Şirket  kurmayı düşündüğü fabrika ile ilgili yoğun çalışmaya başlar. Nihayet temeli atıldıktan 11 ay sonra 26.11.1926 günü Alpullu şeker fabrikası adı altında üretime başlar.

İstanbul’da Alpullu şeker fabrikasının çalışmaları sürerken Uşak’ta  Nuri Şeker isimli helva üreticisi Avrupada şeker üretimi ile ilgilenir. Nuri Şeker Uşak’ta şeker üretmek için bir çok girişimcinin katılımı ile şirket kurar.  Şirket fabrika kurma çalışmalarına devam eder ve  17.12.1926 günü Uşak şeker fabrikasını işletmeye açar.

Böylece yeni kurulan ülkemizde 21 gün ara ile iki şeker fabrikası faaliyete geçer.

 Gerek tarımda büyük bir istihdam sağlaması gerekse nüfus artışındaki şekere olan ihtiyacın artması nedeniyle yeni şeker fabrikalarının kurulması çalışmaları devem eder. 1926 yılından bu güne kadar kurulan şeker fabrikaları: Uşak, Kayseri,Turhal, Susurluk, Muş, Malatya, Kırşehir, Kastamonu, Kars, Ilgın, Eskişehir, Erzurum,Erzincan, Ereğli, Erciş, Ebistan, Elazığ, Çorum, Çarşamba, Burdur, Bor, Ankara, Alpullu, Ağrı, Afyon.

 Şeker pancarı tarım sektöründe üreticilerine büyük  istihdam sağladığı gibi şeker pancarının posası (küsbe) hayvan yemi olarak kullanıldığından hayvancılık sektörünüde desteklenmiştir.

Ancak 2018 yılında şeker fabrikalarının zarar ettiği öne sürülerek 14 şeker fabrikası özelleştirme yoluna gidilmiştir. Bu özelleştirilen fabrikaların 3 tanesi (Ilgın,Burdur,Yozgat) satış sözleşmesinde belirtilen süre içerisinde teslim alınmadığı için satış sözleşmesi iptal edilmiştir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir